Богословский диалог православных и антихалкидонитов (прошлое — настоящее — будущее): вклад Святой Горы Афон. Часть 2: Введение, гл. 1, п. 4–9; гл. 2 / перевод с новогреческого М. А. Вишняка

Вниманию русскоязычного читателя предлагается вторая часть перевода с новогреческого на русский язык книги Ὁ Θεολογικός Διάλογος Ὀρθοδόξων καί Ἀντιχαλκηδονίων (παρελθόν — παρόν — μέλλον): Μία ἁγιορειτική συμβολή. Ἅγιον Ὄρος: Ἱερά Μονή Ὁσίου Γρηγορίου, 2018 (841 σ.). Это издание посвящено богословскому диалогу между Православной Церковью и антихалкидонитами и включает в себя все тексты соответствующей тематики, составленные на Святой Горе Афон в период 1991–2015 гг. Настоящая публикация включает в себя перевод части введения (гл. 1, п. 4–9; гл. 2). Продолжение первой главы посвящено истории официального богословского диалога между православными и антихалкидонитами. Затрагиваются основные проблемы диалога — вопросы о православии Диоскора и Севира и о снятии анафем. Вторая глава введения посвящена вопросу о возобновлении диалога. Рассмотрены новые взгляды и теории, которые возникли после окончания официального диалога (в частности, теория “миафизитства”) и должны быть приняты во внимание в случае его возобновления.

1. Cohen W. Ecclesiology and the Dialogues Between Eastern Orthodox and Oriental Orthodox Churches. SVS MDiv thesis. Crestwood (NY), 2002. [Электронный ресурс]. URL: http://orthodoxjointcommission.wordpress.com/2014/05/04/ecclesiology-and-the-dialogues-between-eastern-orthodox-and-oriental-orthodox-churches/ (дата обращения: 04.05.2014).

2. Γεώργιος (Καψάνης), ἀρχίμ. Ἡ «ἰδεολογική» ὀρθοδοξία τῶν Ἀντιχαλκηδονίων // Ὁ Θεολογικός Διάλογος Ὀρθοδόξων καί Ἀντιχαλκηδονίων (παρελθόν — παρόν — μέλλον). Ἅγιον Ὄρος: Ἱερά Μονή Ὁσίου Γρηγορίου, 2018. Σ. 593–661.

3. Γεώργιος (Καψάνης), ἀρχίμ. Οἱ Ἀντιχαλκηδόνιοι δέν ἦσαν καί δέν εἶναι Ὀρθόδοξοι // Ὁ Θεολογικός Διάλογος Ὀρθοδόξων καί Ἀντιχαλκηδονίων (παρελθόν — παρόν — μέλλον). Ἅγιον Ὄρος: Ἱερά Μονή Ὁσίου Γρηγορίου, 2018. Σ. 335–358.

4. Γεώργιος (Καψάνης), ἀρχίμ. Περί τῆς «ὀρθοδοξίας» τῶν Ἀντιχαλκηδονίων // Ὁ Θεολογικός Διάλογος Ὀρθοδόξων καί Ἀντιχαλκηδονίων (παρελθόν — παρόν — μέλλον). Ἅγιον Ὄρος: Ἱερά Μονή Ὁσίου Γρηγορίου, 2018. Σ. 663–724.

5. Γιαγκάζογλου Σ. Στό μεταίχμιο τῆς Θεολογίας (Δοκίμια γιά τόν διάλογο θεολογίας καί πο­λιτισμοῦ). Ἀθήνα: Ἐκδόσεις Δομός, 2018.

6. Δαμασκινός (Παπανδρέου), μητρ. Ἑλβετίας. Ἀπάντηση τοῦ Προέδρου τῆς Διορθοδόξου Ἐπιτροπῆς ἐπί τοῦ Θεολογικοῦ Διαλόγου μέ τίς Ὀρθόδοξες Ἀνατολικές Ἐκκλησίες σέ γράμμα τῆς Ἱ. Κοινότητος τοῦ Ἁγίου Ὄρους // Ἐπίσκεψις 31.08.1995. № 521. Σ. 14.

7. Erickson J. Anathema: An Obstacle to Renunion? // The Dialogue Between the Eastern Orthodox and Oriental Orthodox Churches / ed. by C. Chaillot. Volos: Volos Academy Publications, 2016. P. 197–203.

8. Ἱερά Κοινότης Ἁγίου Ὄρους. Παρατηρήσεις περί τοῦ Θεολογικοῦ Διαλόγου Ὀρθοδόξων καί Ἀντιχαλκηδονίων // Ὁ Θεολογικός Διάλογος Ὀρθοδόξων καί Ἀντιχαλκηδονίων (πα­ρελθόν — παρόν — μέλλον). Ἅγιον Ὄρος: Ἱερά Μονή Ὁσίου Γρηγορίου, 2018. Σ. 239–333.

9. Καρμίρης Ἰ. Ἡ Α΄ Διάσκεψις τῆς Διορθοδόξου Θεολογικῆς Ἐπιτροπῆς ἐπί τοῦ Διαλόγου μετά τῶν ἀντιχαλκηδονίων ἐκκλησιῶν // Θεολογία. 1971. Τ. 42. Σ. 285–313.

10. Kesmiris I. Controversial Aspects in the Christology of Dioscorus of Alexandria // The Dialogue Between the Eastern Orthodox and Oriental Orthodox Churches / ed. by C. Chaillot. Volos: Volos Academy Publications, 2016. P. 113–133.

11. Λουκᾶς Γρηγοριάτης, ἱερομ. Διόσκορος καί Σεβῆρος, οἱ ἀντιχαλκηδόνιοι αἱρεσιάρχαι (κριτική δύο διδακτορικῶν διατριβῶν) // Ὁ Θεολογικός Διάλογος Ὀρθοδόξων καί Ἀντιχαλκηδονίων (παρελθόν — παρόν — μέλλον). Ἅγιον Ὄρος: Ἱερά Μονή Ὁσίου Γρηγορίου, 2018. Σ. 391–566.

12. Λουκᾶς Γρηγοριάτης, ἱερομ. Θεολογικαί παρατηρήσεις ἐπί τεσσάρων εἰσηγήσεων τοῦ Μητροπολίτου Δαμιέττης κ. Bishoy περί τῶν Κοινῶν Δηλώσεων τοῦ Θεολογικοῦ Διαλόγου Ὀρθοδόξων καί Ἀντιχαλκηδονίων // Ὁ Θεολογικός Διάλογος Ὀρθοδόξων καί Ἀντιχαλκηδονίων (παρελθόν — παρόν — μέλλον). Ἅγιον Ὄρος: Ἱερά Μονή Ὁσίου Γρηγορίου, 2018. Σ. 567–592.

13. Λουκᾶς Γρηγοριάτης, ἱερομ. Θεολογικές ἐπισημάνσεις σέ πρόσφατες προτάσεις γιά μυστη­ριακή διακοινωνία Ὀρθοδόξων καί Ἀντιχαλκηδονίων // Ὁ Θεολογικός Διάλογος Ὀρθοδόξων καί Ἀντιχαλκηδονίων (παρελθόν — παρόν — μέλλον). Ἅγιον Ὄρος, 2018. Σ. 725–757.

14. Λουκᾶς Γρηγοριάτης, ἱερομ. Τρία χριστολογικά ἐρωτήματα // Ὁ Θεολογικός Διάλογος Ὀρθοδόξων καί Ἀντιχαλκηδονίων (παρελθόν — παρόν — μέλλον). Ἅγιον Ὄρος: Ἱερά Μονή Ὁσίου Γρηγορίου, 2018. Σ. 759–776.

15. Louth A. Severus of Antioch: An Orthodox View // The Dialogue Between the Eastern Orthodox and Oriental Orthodox Churches / ed. by C. Chaillot. Volos: Volos Academy Publications, 2016. P. 55–63.

16. McGuckin J. St. Cyril of Alexandria and the Christological Controversy. Its History, Theology, and Texts. Crestwood, NY: SVS Press, 2004.

17. McGuckin J. St. Cyril of Alexandria’s Miaphysite Christology and Chalcedonian Dyophysitism // The Dialogue Between the Eastern Orthodox and Oriental Orthodox Churches / ed. by C. Chaillot. Volos: Volos Academy Publications, 2016. P. 39–54.

18. Μεθόδιος, μητροπ. Ἀξώμης. Τό ἔργον τῆς Διορθοδόξου Θεολογικῆς Ἐπιτροπῆς διά τόν Διάλογον τῶν Ὀρθοδόξων καί τῶν Ἀρχαίων Ἀνατολικῶν Ἐκκλησιῶν // Abba Salama. 1976. Τ. 7. Σ. 93–227.

19. Metropolitan Paulos Mar Gregorios. Ecclesiological Issues Concerning the Relation of Eastern Orthodox and Oriental Orthodox Churches // Does Chalcedon Divide or Unite? Towards Convergence in Orthodox Christology / ed. by P. Gregorios, W. H. Lazareth, N. A. Nissiotis. Geneva: WCC, 1981. P. 127–137.

20. Mor Polycarpus Aydin. Syrian Orthodox Christology and the Chalcedonian Definition of Faith // The Dialogue Between the Eastern Orthodox and Oriental Orthodox Churches / ed. by C. Chaillot. Volos: Volos Academy Publications, 2016. P. 288–300.

21. Ὁ Θεολογικός Διάλογος Ὀρθοδόξων καί Ἀντιχαλκηδονίων (παρελθόν — παρόν — μέλλον): Μία ἁγιορειτική συμβολή. Ἅγιον Ὄρος: Ἱερά Μονή Ὁσίου Γρηγορίου, 2018.

22. Παπαβασιλείου Ἀ. Ὁ Θεολογικός Διάλογος μεταξύ Ὀρθοδόξων καί Ἀντιχαλκηδονίων. Λευκωσία: Κέντρο Μελετών Ἱεράς Μονής Κύκκου, 2000.

23. Phidas V. The Presuppositions for Restoring Ecclesiastical Communion Between the Orthodox Church and the Ancient Oriental Churches: Lifting of Anathemas and Competent Ecclesiastical Authority // The Dialogue Between the Eastern Orthodox and Oriental Orthodox Churches / ed. by C. Chaillot. Volos: Volos Academy Publications, 2016. P. 204–221.

24. Răducă V. The Romanian Theologians and the Dialogue with the Old Oriental Churches (or Oriental Orthodox Churches) // The Dialogue Between the Eastern Orthodox and Oriental Orthodox Churches / ed. by C. Chaillot. Volos: Volos Academy Publications, 2016. P. 160–185.

25. Restoring the Unity in Faith: The Orthodox — Oriental Orthodox Theological Dialogue / ed. by T. Fitzgerald, E. Gratsias, Brookline: Holy Cross Orthodox Press, 2007.

26. Σίσκος Γ. Τό ἑρμηνευτικό πλαίσιο τῆς Χριστολογίας τοῦ ἁγ. Μαξίμου τοῦ Ὁμολογητοῦ. Θεσσαλονίκη: Ἀριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, 2014. (Κέντρο βυζαντινῶν ἐρευνῶν; τ. 61).

27. Fr. Shenouda M. Ishak, dn. Anthony Bibawy. The Christology of the Coptic Orthodox Church // The Dialogue Between the Eastern Orthodox and Oriental Orthodox Churches / ed. by C. Chaillot. Volos: Volos Academy Publications, 2016. P. 273–287.

28. Συμβολή στόν ἐνδοὀρθόδοξο διάλογο γιά τήν «ὀρθοδοξία» τῶν Ἀντιχαλκηδονίων // Ὁ Θεολογικός Διάλογος Ὀρθοδόξων καί Ἀντιχαλκηδονίων (παρελθόν — παρόν — μέλλον). Ἅγιον Ὄρος: Ἱερά Μονή Ὁσίου Γρηγορίου, 2018. Σ. 153–191.

29. The Dialogue Between the Eastern Orthodox and Oriental Orthodox Churches / ed. by C. Chaillot. Volos: Volos Academy Publications, 2016.

30. Χρυσόστομος (Κωνσταντινίδης), μητροπ. Μύρων. Ὀρθόδοξοι Κατόψεις. Κατερίνη: Τέρτιος, 1991. Τ. 3.

31. Ὑπόμνημα τῆς Ἱερᾶς Κοινότητος τοῦ Ἁγίου Ὄρους περί τοῦ Διαλόγου Ὀρθοδόξων καί Ἀντιχαλκηδονίων (14/27 Μαΐου 1995) // Ὁ Θεολογικός Διάλογος Ὀρθοδόξων καί Ἀντιχαλκηδονίων (παρελθόν — παρόν — μέλλον). Ἅγιον Ὄρος: Ἱερά Μονή Ὁσίου Γρηγορίου, 2018. Σ. 137–145.

32. Van Loon H. The Dyophisite Christology of Cyril of Alexandria. Leiden; Boston: Brill, 2009. (Supplements to Vigiliae Christianae; vol. 96).