patristicБиблия и христианская древностьBible and Christian Antiquity2658−78152713-1122Московская духовная академия10.31802/BCA.2023.20.4.001patristic-65Research ArticleКРИТИЧЕСКИЕ ИЗДАНИЯ, ПЕРЕВОДЫ И КОММЕНТАРИИCRITICAL EDITIONS, TRANSLATIONS AND COMMENTSПроповедь епископа Зиновия на 44-й псалом / издание древнеармянского текста и русский переводSermon of Bishop Zenobius on the 44th Psalm. An Edition of the Old Armenian Text and a Russian TranslationКимС., свящ.KimSergey, priest.

Священник Сергий Ким

PhD in Philology доцент кафедры богословия

141300, Сергиев Посад, Троице-Сергиева лавра, Академия

Priest Sergey Kim PhD in Philology Senior Lecturer at the Department of Theology

Holy Trinity-St. Sergius Lavra, Sergiev Posad 141300

kimserge@gmail.comМосковская духовная академия Maître d’enseignement et de recherche, Université de LausanneMoscow Theological Academy Maitre d’enseignement et de recherché, Universite de Lausanne Academy202310022026041545Copyright © Ким С., 20262026Ким С.Kim S.Данная работа распространяется под лицензией Creative Commons Attribution 4.0.This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 License.https://www.patristic.ru/jour/article/view/65

Статья посвящена древнеармянской гомилии на 44-й псалом. Она дошла до нас под именем еп. Зиновия в ряде древних рукописей, список которых дан в предисловии. Также обсуждается вопрос о двух формах текста, об авторстве гомилии и её возможной связи с корпусом сочинений свт. Мелетия Антиохийского; поднимается вопрос о характере библейского текста, используемого в древней проповеди.

The article is devoted to an ancient Armenian homily on the 44th Psalm; it has come down to us under the name of Bishop Zenobius in a number of ancient manuscripts, the list of which is given in the preface. The question about two forms of the text, about the authorship of the homily and its possible connection with the corpus of works of St. Meletius of Antioch is also discussed; the question about the nature of the biblical text used in the ancient sermon is raised.

патрологиядревнеармянский языкеп. ЗиновийМелетий Антиохийский44-й псаломPatrologyOld ArmenianBishop ZenobiusMeletius of AntiochPsalm 44ReferencesТер-Петросян Л. Армения и христианская Сирия: культурные связи IV–V вв. Ереван: Матенадаран им. Маштоца, 2022.Тер-Петросян Л. Армения и христианская Сирия: культурные связи IV–V вв. Ереван: Матенадаран им. Маштоца, 2022.Der Antiochenische Text der Septuaginta in seiner Bezeugung und seiner Bedeutung / hrsg. von S. Kreuzer und M. Sigismund. Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht, 2013. (De Septua gin ta Investigationes; vol. 4).Der Antiochenische Text der Septuaginta in seiner Bezeugung und seiner Bedeutung / hrsg. von S. Kreuzer und M. Sigismund. Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht, 2013. (De Septua gin ta Investigationes; vol. 4).Esbroeck M., van. Description du répertoire de l’homéliaire de Muš (Maténadaran 7729) // Revue des études arméniennes. 1984. Vol. 18. P. 237–280.Esbroeck M., van. Description du répertoire de l’homéliaire de Muš (Maténadaran 7729) // Revue des études arméniennes. 1984. Vol. 18. P. 237–280.Esbroeck M., van. Les plus anciens homéliaires géorgiens: Étude descriptive et historique. Louvain: Université catholique de Louvain, 1975. (Publications de l’Institut Orientaliste de Louvain; vol. 10).Esbroeck M., van. Les plus anciens homéliaires géorgiens: Étude descriptive et historique. Louvain: Université catholique de Louvain, 1975. (Publications de l’Institut Orientaliste de Louvain; vol. 10).Fernández Marcos N. Is there an Antiochene Reading of Isaiah? // Isaiah in Context: Studi es in Honour of Arie van der Kooij on the Occasion of his Sixty-Fifth Birthday / ed. by M. van der Meer, P. van Keulen, W. Th. van Peursen and B. ter Haar Romeny. Leiden; Boston (Mass.): Brill, 2010. (Vetus Testamentum, Supplements; vol. 138). P. 247–260.Fernández Marcos N. Is there an Antiochene Reading of Isaiah? // Isaiah in Context: Studi es in Honour of Arie van der Kooij on the Occasion of his Sixty-Fifth Birthday / ed. by M. van der Meer, P. van Keulen, W. Th. van Peursen and B. ter Haar Romeny. Leiden; Boston (Mass.): Brill, 2010. (Vetus Testamentum, Supplements; vol. 138). P. 247–260.Fischer A. A. Der Text des Alten Testaments: Neubearbeitung der Einführung in die Biblia Hebraica von Ernst Würthwein. Stuttgart: Deutsche Bibelgesellschaft, 2009.Fischer A. A. Der Text des Alten Testaments: Neubearbeitung der Einführung in die Biblia Hebraica von Ernst Würthwein. Stuttgart: Deutsche Bibelgesellschaft, 2009.Kim S. Les fragments arméniens de l’homélie «De remissione peccatorum (CPG 4629)» // Philologie, herméneutique et histoire des textes entre Orient et Occident: Mélanges en hom ma ge à Sever J. Voicu / éd. par F. P. Barone, C. Macé, P. A. Ubierna. Turnhout: Brepols, 2017. (Instrumenta Patristica et Mediaevalia; vol. 73). P. 929–950.Kim S. Les fragments arméniens de l’homélie «De remissione peccatorum (CPG 4629)» // Philologie, herméneutique et histoire des textes entre Orient et Occident: Mélanges en hom ma ge à Sever J. Voicu / éd. par F. P. Barone, C. Macé, P. A. Ubierna. Turnhout: Brepols, 2017. (Instrumenta Patristica et Mediaevalia; vol. 73). P. 929–950.Kim S. «And They Sealed the Stone with the Seal of the Unit». A Georgian Homily of Meletius of Antioch from the Holy Week Cycle (CPG 3425–7) // Le Muséon. 2019. Vol. 132 (3–4). P. 415–441.Kim S. «And They Sealed the Stone with the Seal of the Unit». A Georgian Homily of Meletius of Antioch from the Holy Week Cycle (CPG 3425–7) // Le Muséon. 2019. Vol. 132 (3–4). P. 415–441.Kim S. «How Many Ears Does That Man Have»? A Georgian Homily of Meletius of Antioch On the Interrogation of the Lord (CPG 3425–2) (в печати).Kim S. «How Many Ears Does That Man Have»? A Georgian Homily of Meletius of Antioch On the Interrogation of the Lord (CPG 3425–2) (в печати).Kim S. The Longer Recension of Bishop Zenob’s Sermon On Martyrs: An Armenian Homily Translated from Syriac // Analecta bollandiana (в печати).Kim S. The Longer Recension of Bishop Zenob’s Sermon On Martyrs: An Armenian Homily Translated from Syriac // Analecta bollandiana (в печати).Kreuzer S. Der Antiochenische Text der Septuaginta in seiner Bezeugung und seiner Bedeutung // Kreuzer S. Geschichte, Sprache und Text. Studien zum Alten Testament und seiner Umwelt.Kreuzer S. Der Antiochenische Text der Septuaginta in seiner Bezeugung und seiner Bedeutung // Kreuzer S. Geschichte, Sprache und Text. Studien zum Alten Testament und seiner Umwelt.Berlin; Boston (Mass.): W. de Gruyter, 2015. (Beihefte zur Zeitschrift für die alt tes ta mentli che Wissenschaft; Bd. 479). P. 404–436.Berlin; Boston (Mass.): W. de Gruyter, 2015. (Beihefte zur Zeitschrift für die alt tes ta mentli che Wissenschaft; Bd. 479). P. 404–436.Outtier B. The Armenian Homiliaries: An Attempt at an Historical Overview // Manuscript Cultures. 2019. Vol. 13. P. 117–122.Outtier B. The Armenian Homiliaries: An Attempt at an Historical Overview // Manuscript Cultures. 2019. Vol. 13. P. 117–122.Stone M. E., Lehmann H., Kouymjian D. Album of Armenian Paleography. Aarhus: Aarhus University Press, 2002.Stone M. E., Lehmann H., Kouymjian D. Album of Armenian Paleography. Aarhus: Aarhus University Press, 2002.Եգանյան Օ. Մայր ցուցակ հայերէն ձեռագրաց Մատենադարան, Մաշտոցի անվան հին ձեռագրերի ինստիտուտ. Հ. Ե. Երեվան: Նայիրի; ԵՊՀ հրատ., 2009. [Еганян О. Генеральный каталог армянских рукописей Матенадарана имени Маштоца. T. 5. Ереван: Наири; ЕГУ, 2009].Եգանյան Օ. Մայր ցուցակ հայերէն ձեռագրաց Մատենադարան, Մաշտոցի անվան հին ձեռագրերի ինստիտուտ. Հ. Ե. Երեվան: Նայիրի; ԵՊՀ հրատ., 2009. [Еганян О. Генеральный каталог армянских рукописей Матенадарана имени Маштоца. T. 5. Ереван: Наири; ЕГУ, 2009].Եգանյան Օ., Զեյթունյան Ա., Անթաբյան Փ. Ցուցակ ձեռագրաց Մաշտոցի անվան Մատենադարանի. Հ. Ա. Երեվան: Հայկական ՍՍՀ դա Հրատարակջոիթյուն, 1965. [Еганян О., Зейтунян А., Антабян П. Каталог рукописей Матенадарана имени Маштоца. Т. 1. Ереван: Издат. объединение Армянской ССР, 1965].Եգանյան Օ., Զեյթունյան Ա., Անթաբյան Փ. Ցուցակ ձեռագրաց Մաշտոցի անվան Մատենադարանի. Հ. Ա. Երեվան: Հայկական ՍՍՀ դա Հրատարակջոիթյուն, 1965. [Еганян О., Зейтунян А., Антабян П. Каталог рукописей Матенадарана имени Маштоца. Т. 1. Ереван: Издат. объединение Армянской ССР, 1965].Եգանյան Օ., Զեյթունյան Ա., Անթաբյան Փ. Ցուցակ ձեռագրաց Մաշտոցի անվան Մատենադարանի. Հ. Բ. Երեվան: Հայկական ՍՍՀ դա Հրատարակջոիթյուն, 1970. [Еганян О., Зейтунян А., Антабян П. Каталог рукописей Матенадарана имени Маштоца. Т. 2. Ереван: Издат. объединение Армянской ССР, 1970].Եգանյան Օ., Զեյթունյան Ա., Անթաբյան Փ. Ցուցակ ձեռագրաց Մաշտոցի անվան Մատենադարանի. Հ. Բ. Երեվան: Հայկական ՍՍՀ դա Հրատարակջոիթյուն, 1970. [Еганян О., Зейтунян А., Антабян П. Каталог рукописей Матенадарана имени Маштоца. Т. 2. Ереван: Издат. объединение Армянской ССР, 1970].Զարբհանալեան Կ. Մատենադարան հայկական թարգմանութեանց նախնեաց (Դար Դ-ԺԳ), Վենետիկ: Սբ. Ղազար, 1889. [Zarbhanalean G. Catalogue des anciennes traductions arméniennes (IVe–XIIIe siècle). Venise: Tipographia Dei Mechitaristi, 1889].Զարբհանալեան Կ. Մատենադարան հայկական թարգմանութեանց նախնեաց (Դար Դ-ԺԳ), Վենետիկ: Սբ. Ղազար, 1889. [Zarbhanalean G. Catalogue des anciennes traductions arméniennes (IVe–XIIIe siècle). Venise: Tipographia Dei Mechitaristi, 1889].Մաթեվոսյան Ա. Ս. Մատեան Գիտութեան եւ Հաւատոյ Դաւթի քահանայի. Հայերէն թղթեա հնագոյն ձեռագիրը: 981. Նմանատպութիւն. Երևան: Նաիրի, 1997. [Матевосян А. С. Книга знания и веры Давида иерея. Армянская древнейшая рукопись на бумаге 981. Автотипия. Ереван: Наири, 1997].Մաթեվոսյան Ա. Ս. Մատեան Գիտութեան եւ Հաւատոյ Դաւթի քահանայի. Հայերէն թղթեա հնագոյն ձեռագիրը: 981. Նմանատպութիւն. Երևան: Նաիրի, 1997. [Матевосян А. С. Книга знания и веры Давида иерея. Армянская древнейшая рукопись на бумаге 981. Автотипия. Ереван: Наири, 1997].Վարդանեան Ա. Զենոբ Գազիրացի եւ իր դասական մնացորդները // Հանդէս ամսօրեայ. 1921. № 35 (11–12). Էջ 545–554. [Wardanean A. Zenob von Gazirta und seine Schriften in der armenischen Literatur der 5. Jahrhunderts // Handes amsorya. 1921. Bd. 35 (11–12). Col. 545–554].Վարդանեան Ա. Զենոբ Գազիրացի եւ իր դասական մնացորդները // Հանդէս ամսօրեայ. 1921. № 35 (11–12). Էջ 545–554. [Wardanean A. Zenob von Gazirta und seine Schriften in der armenischen Literatur der 5. Jahrhunderts // Handes amsorya. 1921. Bd. 35 (11–12). Col. 545–554].Տէր-Վարդանեան Գ. Մայր ցուցակ հայերէն ձեռագրաց Մատենադարան, Մաշտոցի անվան հին ձեռագրերի ինստիտուտ. Հ. Ը. Երեվան: Նայիրի, 2013. [Тер-Варданян Г. Генеральный каталог армянских рукописей Матенадарана имени Маштоца. Т. 8. Ереван: Наири, 2013].Տէր-Վարդանեան Գ. Մայր ցուցակ հայերէն ձեռագրաց Մատենադարան, Մաշտոցի անվան հին ձեռագրերի ինստիտուտ. Հ. Ը. Երեվան: Նայիրի, 2013. [Тер-Варданян Г. Генеральный каталог армянских рукописей Матенадарана имени Маштоца. Т. 8. Ереван: Наири, 2013].

The authors declare that there are no conflicts of interest present.